قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4396
تاريخ الفي ( فارسى )
دانست . كسب به طلب ملك نايب به ديوگير فرستاد و او را حاضر كرد و از ناپروايى زن و فرزند در بيماردارى خود شكايت كرد . ملك نايب فرصت يافته اظهار دشمنى كرد و گفت كه ايشان و الب خان در دفع سلطان متّفقاند . بهحسب اتفاق در اين اثنا مادر خضر خان و شاديخان رخصت طوى شاديخان با دختر الب خان حاصل كرد . و نايب به عرض رسانيد كه در بيمارى شما خوشحالى را طلبكارند . و سلطان را يقين حاصل شد كه خضر خان و الب خان با هم متفقاند . در اين وقت سلطان را فى الجمله صحتى روى نمود . غسل كرد . خضر خان سادهلوح در مرض پدر نذر كرده بود كه زيارت مقابر اولياى هتناور نمايد . به آنجا رفت . در غيبت او ملك نايب سلطان را بر قتل الب خان تحريك كرد . الب خان به قتل آمد و اسباب خزانهء خانهء سلطان علاء الدين مهيا شد . به خضر خان حكم شد كه به امر دهه رفته آنجا باشد و بىطلب به حضور نيايد . چون در خاطر خضر خان بدى نبود ، بهحسب فرموده به آنجا رفت ، و ملك نايب چندان اغوا كرد كه سلطان ، شهاب الدين را وليعهد گردانيد و اسباب سلطنت كه همراه خضر خان بود طلب كرد . خضر خان همه را فرستاد . و چون معلوم خضر خان شد كه مرض پدرش زياده شده و آنچه واقع مىشود ملك نايب مىكند ، ارادهء ملازمت پدر كرد . چون نزديك رسيد ، ملك خاطرنشان سلطان كرد كه خضر خان به قصدى مىآيد . احكام حبس خضر خان و شاديخان در قلعهء گواليار « 1 » حاصل كرد ، و هر دو را گرفته به محبس فرستاد . مادر خضر خان از نزديك سلطان بيرون آورده به كوشك لعل فرستاد و كس فرستاده در جالپور نظام الدين برادر الب خان را نيز به قتل رسانيد . در اين اثنا در شش شوّال سنهء هفتصد و شانزده [ هجرى ] علاء الدين فوت شد و احوال مملكت روى به اختلال نهاد . و سلطان علاء الدين بيست سال و نه ماه و هيجده روز سلطنت كرد . در ايام سلطنت او هشتاد و چهار جنگ خرد و كلان شد و در جميع معارك فتح با لشكر سلطان بود . در ايام او مردم به صلاح راغب بودند . دزد در ولايت او نبود . آنچه او را ميسر شد از ضبط امور سلطنت و قواعد جهاندارى ، كم كسى را ميسر شد . شيخ نظام ، معاصر سلطان علاء الدين بود ، اما ميانهء ايشان اتفاق ملاقات نيفتاد ؛ با وجود آنكه اكثر اوقات در يك شهر مىبودند . و ديگرى از معاصران سلطان ، امير خسرو دهلوى است كه از غايت شهرت احتياج به تعريف ندارد . ( به
--> ( 1 ) . گواليار يا گواليور ، شهرى است در ايالت مدهياپرادش ، هند مركزى در پاى دژ گواليار . در داخل دژ ، كاخها و معابدى از سنگ تراشيده ساخته شده است . - دايرة المعارف مصاحب .